Старонка Бярэзінскага райвыканкама
"С 1671 года Березино принадлежало польским магнатам Тышкевичам".

Старонка Лагойскага райвыканкама
"Наиболее известными представителями рода Тышкевичей, которые владели Логойском на протяжении 5 столетий, были Константин и Евстафий, портреты которых теперь украшают малый зал райисполкома".

Паўстае заканамернае пытанне: чаму ў малой залі лагойскага райвыканкама вісяць партрэты палякаў? :)

Tags: паўжартам, усход-Захад

Учора падумалася: вялікая папулярнасць на сёння постапакаліптычнай тэматыкі - у фільмах, кнігах, кампутарных гульнях - грунтуецца на падсвядомым жаданні чалавека заўсёды зведваць нешта новае. Зямля ўжо сто гадоў як амаль поўнасцю даследаваная. Больш не засталося невядомых мацерыкоў і адпаведна не засталося шанца знайсці таямнічае Эльдарада ці Атлантыду.
А таму чалавек падсвядома жадае разбурыць гэты ўпарадкаваны свет, каб ён зноў стаў невядомым, таямнічым і прыдатным для даследаванняў.
А ўся галівудская, і не толькі, індустрыя усімі магчымымі сродкамі ажыўляе гэтыя жаданні.

Таму, як часам правільна заўважае kryvec, у космас трэба чалавеку, у космас!

Tags: космас

Замацаванне ў галовах паспалітага люду нашай датычнасці да спадчыны ВКЛ з пач. 90-ых праходзіла пад умоўным слоганам "Ліц(ь)віны - гэта гістарычная назва беларусаў".
Я думаю, што гісторыкі ўжо тады разумелі, што гэты тэзіс мякка кажучы не зусім правільны. Але ён быў просты, а таму зручны і эфектыўны.

Зараз гэты слоган павярнуўся да нас ж..ай, бо з'явіліся людзі, якія кажуць, што, калі "Ліц(ь)віны - гэта гістарычная назва беларусаў", то чаму б нам не вярнуць гэту гістарычную назву.

За няпраўду, як заўсёды, даводзіцца плаціць.

Tags: гісторыя, праграмны пост

У гэтым годзе я сустрэў Новы Год дома. Упершыню за 10 год. Дзесьці ў пачатку 2000-ых я вырашыў усе Новыя Гады сустракаць цікава і па-рознаму. Зараз ужо адчуваю, што сілаў на арыгінальнасць не стае, старэю. Са старасцю прыходзіць склероз, таму пастанавіў зафіксаваць, тое што было.

2001 г. Сустрэў з сям'ей у гасцях аднаго вядомага беларускага пісьменніка. Быў яшчэ малы, меў варэнне ў галаве, таму свецкай размовы падтрымаць ня змог.

2002 г. У лесе каля станцыі Зялёнае. Зараз начоўка зімой ў намёце не падаецца вялікім экстрымам, але тады гэта быў учынак. Нас было трое і пляшка гарэлкі (маладыя яшчэ).

2003 г. У цягніку на Берасце. 4 чалавекі вырашылі паглядзець 1 студзеня на горад, якія раней ніколі не бачылі. Было вельмі халодна. У 6 гадзін раніцы мы падыходзілі да тых нешматлікіх мінакоў, якія яшчэ бадзяліся па вуліцы і пыталіся - як прайсці да берасцейскай крэпасці. Тыя спакойна паказвалі дарогу. Тады я зразумеў наколькі жыхары горада перакананыя ў важнасці для ўсяго свету гэтай самай фартэцыі.

2004 г. У сябра ў Альберціне (Слонім). Вялікай кампаніяй, з дыскатэкай і салатам аліўе.

2005 г. На гары Дзяржынскай. Была плюсавая тэмпература і да гары мы даехалі на роварах. Па дарозе неабдумана пілі глінтвейн і апошнія пару кіламетраў я ехаў шырокімі зігзагамі.

2006 г. На Чорным моры, пад Адэсай. Даехалі туды спынам учатырох. Прыехалі ўночы, паставілі намёты, паслухалі мора. Было вельмі пахмурае надвор'е і нічога не бачна, акрамя салютаў з боку Адэсы. Раніцай я першы вылез з намёта і прыфігеў. Ззяла сонца, лёталі чайкі і мора... Тады я яго ўбачыў упершыню. Гэта быў мой самы далёкі спын.

2007 г. На польска-савецкай мяжы. Абчытаўшыся Пясэцкага, мы з сябрам вырашылі зрабіць рэканструкцыю кантрабандысцкага перахода з Ракава ў Заслаў'е, у стылі 20-ых гг. З адзежай канешне атрымалася ня вельмі, але сама ідэя прасочвалася: я быў усходнікам у фуфайцы і скураной кепцы, а сябар заходнікам у футраной камізэльцы і элеганцкіх ботах. Неслі з сабою сала і самагон, які паралельна і спажывалі (усё па кніжцы). Чытайце людзі Пясэцкага "Каханак Вялікай мядзведзіцы".

2008 г. На балоце, у Прыпяцкім Нацыянальным парку. Нас было шасцёра. Мы ішлі цэлы дзень і планавалася, што пад вечар выйдзем на сухое. Але калі сцямнела не тое, што не выйшлі, але зайшлі ў такую багну, дзе пачалі правальвацца па калена ў ваду. Зрабілі насціл з жэрдак, паставілі на яго намёт, распалілі вогнішча, разуліся і так сустрэлі Новы Год. Пасля яшчэ дзень выбіраліся з таго балота.

2009 г. Цеснай кампаніяй ездзілі на возера Балдук знаёміцца з пачварай, якая па легендзе там жыве. Пасля 12 г. выйшлі на возера, пакрычалі, запрашалі да нас на вядро шампанскага, але яно не выйшла. Вярнуліся ў свае намёты. Затое на наступны дзень добра паездзілі па мядзельшчыне.

2010 г. Дома з сябрамі. Ноччу хадзілі коўзацца на горку. Аказваецца так таксама можна.

Tags: новы Год, па Беларусі

Не люблю нараканні пра лёс гаротнай матчынай мовы, але Кастусь Тарасаў здаецца і не наракае.

Чытаць тут!

Tags: мова

Французскі гісторык П'ер Нара:

"Эканамічны крызіс 1974 года, выкліканы рэзкім падвышэннем коштаў на нафту, таксама быў з'явай сусветнага маштабу і ахапіў усе прамыслова развітыя краіны. Але ў Францыі ён адчуваўся асабліва востра, паколькі завершыў тры дзесяцігоддзі паскоранага ўздыму, інтэнсіўнай індустрыялізацыі і ўрбанізацыі, якія ураганам знеслі цэлы набор традыцый, пейзажаў, рамёстваў, звычаяў, жыццёвых укладаў, якія не змяняліся ў Францыі даўжэй, чым у суседніх індустрыяльных краінах. Калі гэты імклівы ўздым раптам абарваўся, Францыя раптам усвядоміла не толькі маштабы страт, нанесеных прагрэсам, але і канчатковую страту падмурка, на які краіна абапіралася ажно да першых паваенных гадоў, у прыватнасці тысячагадовай непахіснасці сваіх аграрных асноў.

Канец сялянства быў да гэтага часу ўжо пятнаццаць гадоў як апісаны сацыёлагамі і гісторыкамі; але зараз ён стаў раптам адчувальны амаль фізічна і балючы як ампутацыя: гэта быў сапраўдны канец «агульнасці памяці». <…> Канец вёскі, за якім неўзабаве рушыў услед канец набажэнства на латыні, - сапраўдны абрыў пупавіны, якая усё яшчэ злучала Францыю з тым, што гісторык Жак Ле Гоф назваў доўгім, вельмі доўгім Сярэднявеччам; і цяпер гэты разрыў спрыяе росту папулярнасці Сярэднявечча і яго помнікаў у шырокай публікі".

Паглядзеў толькі што белсатаўскі фільм "Беларуcь пад нямецкай акупацыяй".

Паадрываў бы рукі таму, хто рабіў рэкламныя ролікі гэтага фільма. Паглядзеўшы адзін з іх у мяне склалася ўражанне, што фільм будзе страшэннай нацыяналістычнай "агіткай" з ледзьве не прафашысцкім ухілам. Здаецца тое ж падумалі і астатнія: каментары на ютубе проста разрываліся ад нянавісці кшталку "...и это в стране, наиболее потерпевшей от фашизма!"

Але насамрэч ўсё аказалася значна лепш. Як і папярэдні фільм Цялежнікава, гэты - вельмі добра "збіты" і глядзіцца з цікавасцю. Выкарыстана шмат архіўных матэрыялаў і цікавай відэахронікі. Зроблена, здаецца, якасна (хоць я і не спецыяліст).

Фільм досыць спакойны ў пытаннях ацэнак, хаця нахіл ў бок беларускай нацыянальнай дзейнасці і лёгкая дэманізацыя саветаў прысутнічае. Але хто ж сумняваўся.

А калі б памянялі назву, дык зусім не было б ніякіх прэтэнзій. Назва "Беларусь пад нямецкай акупацыяй" - не адпавядае зместу фільма. Бо ў ім распавядаецца у асноўным пра дзейнасць беларускіх нацыянальных сілаў, ці пра стаўленне немцаў да гэтых сілаў, ці пра стаўленне саветаў да гэтых сілаў. Народ у фільме праходзіць яе фон кіпучай дзейнасці БКА, СБМ і БЦР. Гэта не дрэнна, але не адпавядае назве. Таму лепш было б назваць фільм "Бел. нац. рух пад нямецкай акупацыяй".

Асабліва добра, "з любоўю" і досыць пераканаўча прапісана ў фільме асоба Кубэ.

Так што раю ўсім. Фільм варта паглядзець і перадаць сябрам.

ПС. У чарговы раз заўважаю, што ацэнку вайны спрабуюць даць з пазіцыі ўсяго беларускага народа. І як вынік, адныя тыкаюць пальцамі на Заслонава ў Воршы і партызанскія зоны пад Бягомлем і Ушачамі, а іншыя на СБМаўскія атрады ў Наваградку і асобу Б. Кіта.
Пры гэты для мяне відавочна, што гэтая вайна жыхарамі ўсходняй і заходняй Беларусі успрымалася па рознаму. І калі заходніка, які працаваў паліцаем ў сваёй вёсцы проста язык не паварочваецца назваць "калабарантам" (што зусім не азначае, што ён пайшоў у паліцыю з добрых памкненняў), то ў дачыненні да паліцая-усходніка гэта выглядае досыць лагічна.
Але чамусьці амаль ніхто гэтага заўважае і разпораз чуеш "Уся Беларусь паднялася на барацьбу з фашыстамі", ці "Уся Беларусь з нецярплівасцю чакала вызвалення ад саветаў". Такое прысутнічае і ў фільме.

Tags: вайна, гісторыя, кіно

Вось тут знайшоў такі фотаздымак.
Напісана, што "Пачатак XX ст. Светлагорскі р-н, Гомельская вобл."
Ці праўда гэта? Нешта вельмі жывы и сучасны, да таго ж - каляровы.

Там і іншыя фоткі ёсць.

Tags: этнаграфія

Калі быў у Паланэчцы пару тыдняў назад, старэнькая бабуля каля палаца Радзівілаў распавядала, што яе бацька, пасля вайны хадзіў туды (у палац) на шарварку. Некалькі разоў паўтарыла яна гэту "шарварку", пакуль яе сяброўка, трохі маладзейшая бабця, не піхнула тую ў бок і не сказала: "Ды ён жа й ня ведае, што гэна такое". (я ўвесь час з разумным выглядам ківаў галавой). Тады старая патлумачыла, што гэта так адпрацоўка раней называлася.

Сёння ў Чачота чытаю: "...дзе падданыя сышліся адрабляць шарварак...". Верш 40-ых гг. ХІХ ст.
Ніжэй тлумачыцца "Шарварак - феадальная павіннасць па будаўніцтве і рамонце дарог, мастоў, грэбляў".

Вось такая сувязь пакаленняў :)

А тое, што на савецкую рэчаіснасць наклалася слова з часоў прыгнёту, яно канешне, сімвалічна.

ПС Ад Паланэчкі да радзімы Чачота в. Малюшычы - 20 км.

Tags: гісторыя, мова, па Беларусі

Санітарны прыпынак ў 15 км. ад Маладэчна ў накірунку Вілейкі.



Калі не памыляюся фраза "Маладэчна жыве вечна" - гэта пачатак гімна горада. Але дакладна ня ведаю.

Tags: гэты дзіўны і непаўторны свет